Rezultaty

Wyniki za 2012 r.

Zastosowanie mat uprawowych z odpadów tekstylnych i organicznych w bezglebowej uprawie pomidora   

W uprawach bezglebowych pomidora podstawowym podłożem jest wełna mineralna, której problem utylizacji w dalszym ciągu nie do końca został rozwiązany. Z 1 ha uprawy pomidora w szklarni jako odpad poprodukcyjny powstaje 72 m3 wełny mineralnej oraz 5 ton tworzyw sztucznych głównie folii polietylenowej.   Podłoża organiczne w porównaniu do wełny mineralnej są w pełni bidegradowalne i nie ma problemu z ich wykorzystaniem po skończonej uprawie. W związku z coraz większą potrzebą ochrony środowiska przed odpadami z upraw szklarniowych prowadzi się badania nad opracowaniem nowych biodegradowalnych podłoży do upraw bezglebowych.  Celem badań prowadzonych było określenie wpływu podłoży wykonanych z odpadów tekstylnych (wełna i bawełna) uzupełnionych włóknem kokosowym, rozwłóknionymi trocinami lub paździerzami lnianymi na plon i skład chemiczny pomidora szklarniowego odmiany Growdena F1 uprawianej w cyklu przedłużonym w warunkach szklarniowych.  Do wytworzenia nowych podłoży wykorzystano odpad wełny owczej i bawełny która powstaje w czasie produkcji różnych tekstyliów, sztywne długie włókno kokosowe oraz rozwłóknione trociny sosnowe i paździerze lniane. Z surowców tych włókninową metodą igłowania wykonano wielowarstwowe maty uprawowe w standardowych wymiarach takich samych jakie mają maty wełny mineralnej.  Podłoża uprawowe wykonane z odpadów tekstylnych oraz organicznych od wełny mineralnej różniły się prawie wszystkimi badanymi właściwościami fizycznymi. Są to podłoża o większej gęstości objętościowej (średnia gęstość objętościowa badanych podłoży wynosiła 105 kg/m3, natomiast wełny mineralnej tylko 62 kg/m3), mniejszej pojemności wodnej przy pełnym nasyceniu (pF 0,0) oraz większej przy  wyższych potencjałach pF 1,5 i pF 2,0. Porowatość tych podłoży była tylko nieznacznie niższa od porowatości ogólnej wełny mineralnej i wynosiła powyżej 90%. Rodzaj badanych mat uprawowych nie miał istotnego wpływu na wzrost, rozwój a także plonowanie roślin pomidora. Stan odżywienia roślin N, K, Ca i Mg na wszystkich badanych podłożach  był na podobnym poziomie, natomiast zawartość  P, Fe, Mn, Cu oraz B była istotnie wyższa w liściach roślin uprawianych na wełnie mineralnej. 
  

Wpływ bezglebowych upraw szklarniowych na zanieczyszczenie płytkich wód gruntowych odciekami nawozowymi
  
      W Polsce uprawa podstawowych warzyw szklarniowych uprawianych bezglebowo prowadzona jest systemem otwartym, to jest takim, w którym nadmiar pożywki wyciekający ze strefy wzrostu korzeni odprowadzany jest do gruntu szklarni lub ścieków. Wycieki roztworów z mat uprawowych są bardziej skoncentrowane w porównaniu z pożywką dozowaną pod rośliny. Celem badań prowadzonych w 2012 r. było określenie wpływu podłożowych upraw bezglebowych pomidora i ogórka na wzrost zawartości składników mineralnych w płytkich wodach gruntowych występujących pod obiektami uprawowymi oraz w ich sąsiedztwie. Próbki wody do analiz chemicznych pobierano  w odstępach co 3 tygodnie z piezometrów zlokalizowanych w szklarniach oraz terenach przyległych w odległości 25 i 300 m od tych obiektów.  Wyniki analiz chemicznych wody wskazują na wzrost stopnia zanieczyszczenia tych wód składnikami nawozowymi. Wody gruntowe znajdujące się bezpośrednio pod uprawami bezglebowymi zanieczyszczone były prawie wszystkimi składnikami, które występują w pożywkach nawozowych . Do wód gruntowych w znacznych ilościach przedostawały się związki azotu, potasu, wapnia i magnezu. Zanieczyszczenie wód gruntowych pod uprawą ogórka było na podobnym poziomie jak pod uprawą pomidora. Zawartość składników mineralnych w wodach gruntowych malała wraz z wzrostem odległości od obiektów uprawowych (źródła wycieku pożywek do gleby). 

Zastosowanie granulowanych nawozów organicznych i biodegradowalnych włóknin organicznych w polowej uprawie warzyw

Kumulacja i rozkład materii organicznej gleby są podstawowymi procesami  podtrzymującymi życie gleby i roślin. W rozwijanych obecnie zrównoważonych systemach uprawy (ekologicznym i integrowanym), łączących produkcję rolniczą z troską o środowisko, za podstawowe źródło składników pokarmowych dla roślin przyjmuje się nawożenie organiczne, stosowane w postaci nawozów zielonych z roślin bobowatych, obornika, kompostów lub innych materiałów organicznych, natomiast nawożenie mineralne jest tylko jego uzupełnieniem.

Rośliny bobowate, drobnonasienne (koniczyny i lucerny) zbierane kilka razy w roku, wytwarzają duże ilości zielonej masy bogatej w składniki pokarmowe, szczególnie azot, potas, wapń i mikroelementy. Wysuszone i zmielone, a następnie zgranulowane mogą stać się wartościowym nawozem dla produkcji rolniczej, w tym także ekologicznej. Zaletą tych nawozów jest możliwość stosowania ich przedwegetacyjnie do nawożenia podstawowego i pogłównie do dokarmiania roślin. Stosowanie tego typu nawozów organicznych może ograniczyć zanieczyszczenie wód gruntowych, powodowane wymywaniem składników mineralnych z profilu glebowego, gdyż w  przeciwieństwie do szybko działających nawozów mineralnych, składniki pokarmowe z masy organicznej nawozu uwalniane są w sposób spowolniony w długim okresie czasu.

W uprawie polowej warzyw, korzystnym zabiegiem produkcyjnym jest ściółkowanie gleby, praktycznie eliminujące konieczność pracochłonnego odchwaszczania upraw. Przyspiesza też plonowanie roślin, poprawia warunki wodne w glebie i ogranicza jej erozję. Dotychczas stosowane do ściółkowania syntetyczne włókniny polipropylenowe i folie polietylenowe, nieulegające biodegradacji są nieprzyjazne dla naturalnego środowiska, stanowią odpad, wymagają usunięcia z pola po zakończeniu uprawy i poddania utylizacji. Współczesne rolnictwo ukierunkowane na ochronę środowiska przy zachowaniu potencjału produkcyjnego rolnictwa, dąży do wyeliminowania ze stosowanych technologii produkcji materiałów i środków mogących stanowić zagrożenie dla naturalnego środowiska i bezpieczeństwa żywności. Dotyczy to także takich materiałów jak ściółki nie ulegające biodegradacji (włókniny i folie).

W 2012 roku w doświadczeniach polowych oceniano przydatność granulowanych nawozów organicznych z koniczyny czerwonej i lucerny (Ekofert K i Ekofert L) do nawożenia  selera korzeniowego (także w ekologicznej), kapusty głowiastej białej i cebuli. Nawozy stosowano przedwegetacyjnie, na kilka dni przed sadzeniem roślin, po wcześniejszym nawożeniu pola kompostem w dawce 25 t/ha. Roślinne nawozy organiczne stosowano w dawkach, które  odpowiadały 120, 180 i 240 kg/ha azotu ogólnego zawartego w masie roślinnej. Efektywność zastosowanego nawożenia organicznego była porównywana z nawożeniem mineralnym w dawce 100 kg N/ha oraz z kontrolą  nawiezioną tylko kompostem.

W doświadczeniach polowych oceniano także przydatność biodegradowalnych, organicznej włókniny uzyskanej z odpadowych surowców włókienniczych (Covelana), oraz wzbogaconej preparowaną masą roślin bobowatych (Covelana K-koniczyna i Covelana L-lucerna), do stosowania w uprawie selera korzeniowego, kapusty i ogórka. Efektywność stosowania włóknin i ich wpływ na plonowanie roślin oraz zawartość i dostępność składników w glebie oceniano w porównaniu do 3 obiektów kontrolnych: obiektu nie ściółkowanego, obiektu nie ściółkowanego ale dodatkowo wzbogaconego nawożeniem mineralnym w dawce 100 kg N/ha i obiektu ściółkowanego świeżo skoszoną koniczyną.

Wyniki badań polowych wykazały, że stosowanie ekoaktywatorów glebowych, zarówno w postaci ściółkowania gleby włókninami biodegradowalnymi jak i nawożenia organicznego w postaci granulatów nawozowych z masy roślinnej bogatej w związki azotowe (z suszu z lucerny lub z koniczyny), miało korzystny wpływ na plonowanie warzyw (kapusta, seler, ogórek, cebula). Odnosi się to nie tylko do odrębnych zabiegów ściółkowania gleby i stosowania nawozów organicznych ale też łącznego stosowania obydwu typów ekoaktywatorów, tj ściółkowania  włókninami biodegradowalnymi po uprzednim zastosowaniu do nawożenia gleby organicznych granulatów nawozowych z koniczyny i lucerny. Korzystnym efektem stosowania włóknin biodegradowalnych było utrzymanie powierzchni gleby w stanie niezachwaszczonym przez cały okres wegetacji i znaczne ograniczenie kosztów robocizny na odchwaszczanie uprawy. Ponadto okrycie gleby włókninami poprawiało gospodarkę wodną w glebie i zmniejszało straty wody wskutek ograniczenia parowania, co zapewniało korzystne dla rozwoju roślin uwilgotnienie gleby. Poprawie uległy też warunki termiczne wskutek zmniejszenia dobowych wahań temperatury powierzchni gleby.

Obydwa typy ekoaktywatorów glebowych (biodegradowalne włókniny i granulowane roślinne nawozy organiczne) mogą być stosowane w każdym typie produkcji ogrodniczej, a w szczególności w uprawach integrowanych i ekologicznych.

 

Wyniki uzyskane w 2013 r.

 

 Podłoża biodegradowalne w szklarniowej uprawie pomidora

 W 2013 r. podłoża uprawowe zostały wykonane z odpadów wełny owczej (odpady z surowej, potnej wełny owczej powstałe w wyniku strzyżenia owiec, odpady z przemysłu tekstylnego), bawełny (kurz bawełniany, krajanka), trocin drzew iglastych, długich, cienkich włókien kokosowych oraz rozdrobnionego węgla brunatnego. Wszystkie podłoża przy pełnym nasyceniu charakteryzowały się dobrą pojemnością wodną, podłoże z dodatkiem węgla brunatnego  zatrzymywało mniej wody w porównaniu do pozostałych podłoży. Maty te różniły się nieznacznie składem chemicznym wynikającym z odmiennych surowców zastosowanych do ich wytworzenia.  Podłoża te charakteryzowały się dużą zawartością potasu, wapnia i magnezu. Podłoże z dodatkiem węgla brunatnego odznaczało się mniejszą zawartością azotu zarówno azotanowego jak i amonowego oraz niższym pH. Dodatek do podłoży włóknistych węgla brunatnego  wpłynął korzystnie na  stabilność pH roztworu nawozowego zarówno w obrębie strefy korzeniowej jak  i pH przelewu. Podłoże z dodatkiem węgla mniej alkalizowało pożywkę w ryzosferze w porównaniu z  pozostałymi  podłożami organicznymi. Zawartość azotu azotanowego  w strefie systemu  korzeniowego jak i w odciekach z podłoża z dodatkiem węgla była niższa w porównaniu z wełną mineralną, ale wyższa w stosunku do podłoża pozostałych podłoży biodegradowalnych. Rodzaj zastosowanego podłoża uprawowego nie miał wpływu na plon wczesny pomidora. Istotny wpływ podłoża stwierdzono natomiast w przypadku plonu handlowego  i ogólnego. Najwyższy plon handlowy i ogólny uzyskano w uprawie pomidora na wełnie mineralnej. W porównaniu do poprzedniego roku uzyskano niższe plony pomidora w uprawie na podłożach biodegradowalnych.

 

 Efektywność działania nowych nawozów w uprawie cebuli i selera

 W roku 2013 uprawa cebuli została bardzo silnie uszkodzona przez opady gradu, co początkowo znacznie ograniczyło wzrost roślin. W efekcie uzyskane plony cebuli były prawie o połowę niższe niż w roku 2012. W porównaniu do nawożenia kompostem wzrost świeżej masy roślin i plonu cebuli suchej pod wpływem stosowania nawozów organicznych Ekofert był znacznie wyższy niż w roku 2012 i wynosił odpowiednio 40-61% i 45 – 66%. Obfite opady deszczu w okresie wiosennym spowodowały dość znaczne wymycie stosowanych przedwegetacyjnie nawozów mineralnych, szczególnie przy jednorazowej dawce, zastosowanej przed uprawą cebuli. Podzielenie dawki nawozów mineralnych na przedwegetacyjną i pogłówną (50+50 kg), zapewniło wzrost plonu w granicach około 30%. Wzrost plonu cebuli pod wpływem stosowania nawozów Ekofert, w porównaniu do obiektu nawiezionego jednorazowo dawką 100 kg N/ha, wynosił około 30% dla Ekofertu w dawce 120 kg N/ha i 42,9 – 47,5 dla Ekofertu w dawce 240 kg N/ha. Efekt stosowania nawozów Ekofert (K i L) był porównywalny do stosowania nawożenia mineralnego (100 kg N/ha) w formie podzielonej na dwie dawki – przedwegetacyjną i pogłówną.

 Wpływ stosowania nawozów typu Ekofert na plonowanie selera i kapusty był podobny jak w roku 2012, ale uzyskane różnice były dużo większe. W roku 2013, charakteryzującym się dużą ilością i intensywnością opadów w początkowym okresie wegetacji, efekt nawożenia był bardziej widoczny w stosunku do obiektu kontrolnego nawożonego tylko kompostem. Zastosowanie nawozów organicznych Ekofert K i Ekofert L w dawkach 120 – 240 kg N/ha istotnie wpłynęło na rozwój i plonowanie roślin kapusty i selera Zastosowanie nawozów organicznych dawce 120 kg N/ha zapewniło u obydwu gatunków plon handlowy  na poziomie nawożenia mineralnego w dawce 100 kg N/ha. Podniesienie dawki nawozów organicznych do 180 kg N/ha przyczyniło się do dalszego wzrostu plonu ale istotne różnice uzyskano tylko w przypadku selera. Dalsze zwiększenie dawki nawozów Ekofert do 240 kg N/ha zapewniło istotny wzrost plonu obydwu gatunków warzyw w porównaniu ze stosowaniem niższych dawek (120 i 180 kg N/ha). Podobne zależności stwierdzono w odniesieniu do średniej masy główki handlowej kapusty i średniej masy zgrubienia korzeniowego selera oraz struktury plonu.

 

 Wykorzystanie nowych, biodegradowalnych ściółek w uprawie selera i kapusty

 W 2013 roku ściółkowanie gleby organiczną włókniną biodegradowalną (Covelana K), podobnie jak w roku poprzednim, korzystnie wpływało na wzrost i plonowanie selera korzeniowego, ale uzyskane efekty były dwukrotnie wyższe. Zastosowanie do ściółkowania gleby włókniny organicznej wzbogaconej masą roślinną bogatą w azot (Covelana K) zapewniło uzyskanie plonu korzeni na poziomie uzyskanym przy nawożeniu azotem mineralnym w dawce 100 kg N/ha. Podobnie jak w roku ubiegłym największy wpływ na rozwój roślin i ich plonowanie miało ściółkowanie świeżo skoszoną koniczyną. Wzrost plonu korzeni w stosunku do obiektów kontrolnych bez ściółki wynosił 169 %, a do obiektów nawożonych azotem mineralnym około 80%. Okrycie gleby włókniną Covelana K skutecznie zapobiegło zachwaszczeniu w całym okresie uprawy, natomiast ściółkowanie świeżą koniczyną ograniczyło zachwaszczenie w okresie kilku tygodni po rozłożeniu ściółki, ale w dalszym okresie uprawy konieczne było ręczne odchwaszczanie i uzupełniające ściółkowanie. Wyniki te są potwierdzeniem efektów uzyskanych w 2012 r.  

 Wpływ ściółkowania gleby na rozwój roślin i plonowanie  kapusty głowiastej był bardziej efektywny niż w roku 2012. W porównaniu do kontroli nieokrywanej wzrost masy roślin pod wpływem ściółkowania włókniną Covelana L wynosił 67 %, a plonu handlowego główek 82%. Zastosowanie ściółki Covelana L miało podobny wpływ na rozwój roślin i wysokość plonu jak nawożenie mineralne w dawce 100 kg N/ha. Podobnie jak w roku ubiegłym największy wpływ na rozwój kapusty i plonowanie roślin  miało ściółkowanie świeżą lucerną, gdyż uzyskany plon handlowy główek był ponad dwukrotnie wyższy niż w obiektach kontrolnych oraz o 35 % wyższy niż przy nawożeniu mineralnym w dawce 100 kg N/ha. W porównaniu do ściółkowania włókniną Covelana wzrost plonu wynosił 22%.

 Podobnie jak w uprawie selera, ściółkowanie włókniną Covelana L wyeliminowało problem zachwaszczenia uprawy w całym okresie wegetacji, natomiast ściółkowanie świeża lucerną ograniczyło zachwaszczenie tylko w pierwszych tygodniach uprawy. W dalszym okresie wegetacji konieczne było ręczne pielenie i uzupełnienie ściółki.  

 

Łączne zastosowanie nawozów organicznych i włóknin biodegradowalnych w uprawie ogórka i selera

Okrycie gleby włókniną Covelana, nie wzbogaconą dodatkiem suszu z roślin bobowatych, spowodowało obniżenie plonu ogórka w porównaniu do obiektów kontrolnych bez ściółkowania, z powodu zmniejszenia dostępności azotu glebowego spowodowanego biologicznym wiązania tego składnika przez mikroorganizmy glebowe rozkładające organiczną masę włóknin. Wzbogacenie włókniny dodatkiem suszu z roślin bobowatych (bogatych w azot), zniwelowało skutki biologicznego wiązania azotu, gdyż dodany susz roślinny rozkładał się i uwalniał do gleby składniki pokarmowe, w tym azot. Plon ogórków z obiektów ściółkowanych tego rodzaju włókninami nie odbiegał od plonu z obiektu kontrolnego, nieokrywanego. Zastosowanie nawozów organicznych Ekofert K i Ekofert L przed jej okryciem włókniną wpłynęło korzystnie na wysokość plonu ogórków. Wysokość plonu wzrastała wraz ze wzrostem dawki nawozu. Zastosowanie włóknin Covelana i nawozów Ekofert wpłynęło także na wczesność plonowania ogórków. Ściółkowanie włókniną Covelana skutecznie chroniło uprawę ogórka przed zachwaszczeniem w całym okresie wegetacji.

 Najsłabiej rozwinięte rośliny i najniższy plon selera uzyskano w obiektach kontrolnych bez ściółkowania gleby. Zabieg ściółkowania gleby biodegradowalną włókniną organiczną istotnie zwiększył masę roślin i plon korzeni selera. Zwyżka masy roślin i plonu była wyższa w przy stosowaniu włóknin wzbogaconych dodatkiem suszu z roślin bobowatych. Zastosowanie granulowanych nawozów organicznych Ekofert K i Ekofert Lprzed okryciem gleby włókniną istotnie zwiększało masę roślin i plon handlowy selera. W porównaniu do obiektów tylko ściółkowanych, wprowadzenie nawożenia nawozami Ekofert wpływało na wzrost plonu handlowego selera. Podobnie jak w roku poprzednim zastosowanie okrywania gleby włókninami typu Covelana zapewniło całkowita ochronę przed zachwaszczeniem.

 

 Wpływ bezglebowych upraw szklarniowych na zanieczyszczenie płytkich wód gruntowych odciekami nawozowymi

Przeprowadzone analizy chemiczne wykazały, że wody gruntowe znajdujące się bezpośrednio pod bezglebowymi uprawami szklarniowymi zanieczyszczone były prawie wszystkimi składnikami, które występują w pożywkach nawozowych. Do wód gruntowych w znacznych ilościach przedostawały się związki azotu, potasu wapnia, magnezu, sodu, chloru i siarki. Zawartość składników mineralnych w wodach gruntowych malała wraz z wzrostem odległości od obiektów uprawowych.

 

 Wpływ ekoaktywatorów na przemieszczanie się składników nawozowych w glebie

 Po wysadzeniu rozsady, nieznaczne zwiększenie zawartości N-NO3 w warstwie gleby 0-30 cm w stosunku do obiektu kontrolnego stwierdzono tylko po mulczowaniu świeżą lucerną. Zawartość potasu zwiększyła się znacznie przy stosowaniu ściółki z lucerny i w nieco mniejszym zakresie przy okryciu gleby włókniną biodegradowalną i stosowaniu nawozu Ekofert L w dawce 180 kg N/ha. W głębszej warstwie profilu glebowego (30-60 cm) zawartość N-NO3uległa znacznemu zwiększeniu w obiektach nawożonych Ekofertem i ściółkowanych włókniną biodegradowalną i świeżą lucerną w porównaniu do kontroli. Składniki pokarmowe były stopniowo pobierane z gleby przez rozwijające się rośliny kapusty i po zbiorze pozostała bardzo niewielka ilość składników w profilu glebowym 0-60 cm.

 W uprawie cebuli po zastosowaniu nawożenia Ekofertem (K i L) w dawce 240 kg N/ha, a szczególnie nawożenia mineralnego zawartość azotu w roztworze glebowym pobieranym z warstwy ornej (0- 30 cm) była podwyższona w stosunku do obiektów kontrolnych w całym okresie wegetacji.

 Analiza przesączy glebowych pobieranych z uprawy selera w 2013 r. wykazała wzrost zawartości azotu azotanowego w połowie okresu uprawy (8 tygodni po sadzeniu), a następnie bardzo duży spadek w okresie po zbiorach.. Występowało też przemieszczanie składników z warstwy ornej do głębszych warstw profilu glebowego, szczególnie przy nawożeniu mineralnym i ściółkowaniu uprawy świeżą koniczyną.

 

 

Wyniki uzyskane w roku 2014

 

Efektywność działania nowych nawozów w uprawie selera i kapusty

Plon handlowy cebuli uzyskany w 2014 roku wynosił średnio 60,6 t/ha i był zbliżony do uzyskanego w roku 2012, a znacznie  wyższy  niż  w roku 2013  (o 69%). W porównaniu do nawożenia kompostem wzrost plonu handlowego cebuli suchej pod wpływem dodatkowego stosowania granulowanych nawozów organicznych Ekofert wahał się od 38 do 66%, zależnie od rodzaju nawozu i stosowanej dawki, natomiast kontrolne nawożenie mineralne w dawce 100 kg N/ha zwiększyło plon handlowy cebuli o 30%. Podzielenie dawki nawożenia mineralnego na przedwegetacyjną i pogłówną (50 + 50 kg N/ha) przyczyniło się do dalszego wzrostu plonu o około 10%. Zastosowanie nawozów Ekofert K i Ekofert L w dawce 120 kg N/ha  zapewniło plon cebuli na poziomie uzyskanym przy nawożeniu mineralnym w dawce 100 kg N/ha, podzielonym na przedwegetacyjne i pogłówne. Podniesienie dawki obydwu nawozów (Ekofert K i Ekofert L) do 240 kg N/ha przyczyniło się do dalszego wzrostu plonu handlowego cebuli odpowiednio o 7 i 17 % w porównaniu do dzielonego nawożenia mineralnego.

Granulowane nawozy organiczne Ekofert K i Ekofert L, zastosowane  w uprawie selera i kapusty w dawkach 120 – 240 kg N/ha, podobnie jak w latach poprzednich, również w roku 2014 wpłynęły znacząco na plonowanie obydwu gatunków. Zastosowanie nawozów w dawce 120 kg N/ha zapewniło u obydwu gatunków plon handlowy na poziomie nawożenia mineralnego w dawce 100 kg N/ha. Podniesienie dawki nawozu Ekofert K  w uprawie selera korzeniowego do 180 i 240 kg N/ha przyczyniło się do dalszego, istotnego wzrostu plonu handlowego korzeni (w granicach 21 – 30%) oraz średniej masy korzenia handlowego. Natomiast podniesienie dawki nawozu Ekofert L w uprawie kapusty białej do 180 i 240 kg N/ha nie wpłynęło na wzrost plonu handlowego główek. Stosunkowo najwyższy plon handlowy kapusty uzyskano dla najwyższej dawki nawozu (240 kg N/ha), ale uzyskane w różnice stosunku do dawki najniższej (120 kg N/ha) były nieistotne. Podobne zależności stwierdzono w odniesieniu do średniej masy główki handlowej. Zastosowane nawozy organiczne Ekofert wpłynęły na strukturę plonu handlowego obydwu gatunków. Zwiększeniu uległ udział w plonie handlowym główek i korzeni  o wyższej masie, a obniżył się udział frakcji plonu o masie mniejszej.

 

Wykorzystanie nowych biodegradowalnych ściółek w uprawie selera i kapusty

 W roku 2014 ściółkowanie gleby organiczną włókniną biodegradowalną Covelana K korzystnie wpłynęło na rozwój roślin i plonowanie selera, przy czym efektywność tego zabiegu była znacznie większa niż w dwóch poprzednich latach. Zastosowanie do ściółkowania gleby włókniny organicznej wzbogaconej masą roślinną bogatą w azot (Covelana K) zapewniło plon korzeni na poziomie uzyskanym przy nawożeniu azotem mineralnym w dawce 100 kg N/ha (33 t/ha) oraz w niewielkim stopniu wpłynęło na strukturę plonu handlowego  zwiększając o 4 % udział korzeni dużych (13 – 15 cm). Najsilniejszy wzrost roślin i najwyższy plon korzeni uzyskano z obiektów ściółkowanych świeżo skoszoną koniczyną czerwoną (52 t/ha). Wzrost plonu korzeni w stosunku do obiektów kontrolnych bez ściółki wynosił 185 %, a do obiektów nawożonych azotem mineralnym około 61%. Znacznym zmianom uległa też struktura plonu handlowego, gdyż obniżył się udział korzeni średnich  (49 %) a znacznie wzrósł udział korzeni dużych (45%) i bardzo dużych (6%).

 Okrycie gleby włókniną Covelana K skutecznie zapobiegło zachwaszczeniu w całym okresie uprawy, natomiast ściółkowanie świeżą koniczyną ograniczyło zachwaszczenie w okresie kilku tygodni po rozłożeniu ściółki, ale w dalszym okresie uprawy konieczne było ręczne odchwaszczanie i uzupełniające ściółkowanie. Wyniki te są potwierdzeniem efektów uzyskanych w latach 2012 - 2013.

W roku 2014 uzyskano wyższe plony kapusty niż w dwóch poprzednich latach, ale wynikały one przede wszystkim z wprowadzenia do uprawy innej odmiany (Adaptor F1), charakteryzującej się nieco dłuższym okresem wegetacji  (130-135 dni) niż stosowana wcześniej odmiana Candela F1 (120 dni). W porównaniu do średniego plonu odmiany Candela F1, plon odmiany Adaptor F1był wyższy o 44,6 %, wyższa była też (o około 51 %) średnia masa główki handlowej. Wpływ ściółkowania gleby na rozwój i plonowanie kapusty był zbliżony do 2012 roku i znacznie mniejszy niż w roku 2013. W porównaniu do kontroli nieokrywanej wzrost plonu handlowego główek pod wpływem ściółkowania włókniną Covelana L wynosił 16% i w takim samym stopniu zwiększyła się średnia masa główki handlowej. W porównaniu do nawożenia mineralnego w dawce 100 kg N/ha, zastosowanie ściółkowania gleby włókniną Covelana L, podobnie jak w roku 2012 przyczyniło się do obniżenia plonu handlowego w granicach 20% i średniej masy główki o około 22 %. Wzrost plonu i średniej masy główki uzyskano tylko w roku 2013. Podobnie jak w latach poprzednich, również w roku 2014 największy wpływ na rozwój kapusty i plonowanie roślin miało ściółkowanie świeżą lucerną, gdyż uzyskany plon handlowy główek był o 80%  wyższy niż w obiekcie kontrolnym nie nawożonym oraz o 25 % wyższy w porównaniu do nawożenia mineralnego w dawce 100 kg N/ha. W porównaniu do ściółkowania włókniną Covelana L zastosowanie ściółki z lucerny zwiększyło plon handlowy o 56%.

 Podobnie jak w uprawie selera, ściółkowanie włókniną Covelana L wyeliminowało problem zachwaszczenia uprawy w całym okresie wegetacji, natomiast ściółkowanie świeża lucerną ograniczyło zachwaszczenie tylko w pierwszych tygodniach uprawy. W dalszym okresie wegetacji konieczne było ręczne pielenie i uzupełnienie ściółki.

 

 Łączne stosowanie nawozów organicznych i włóknin biodegradowalnych w uprawie selera i ogórka

Oceniając wyniki uzyskane w 2014 r., należy stwierdzić, że odmiennie niż w poprzednich 2 latach, nie uzyskano istotnie korzystnego wpływu ściółkowania gleby włókniną biodegradowalną z odpadowych surowców włókienniczych na rozwój i plonowanie selera. Rozkład mikrobiologiczny materiału organicznego  włókniny standardowej powodował biologiczne wiązanie azotu glebowego i zmniejszenie jego dostępności dla roślin. Dodatek suszu roślinnego bogatego w azot (koniczyna lub lucerna) do włókniny Covelana K i Covelana L, ograniczał straty azotu wynikające z rozkładu biologicznego ściółek, a tym samym zapobiegał obniżeniu plonowania roślin. Wyraźnie korzystny wpływ na rozwój i plonowanie roślin miało zastosowanie nawożenia gleby nawozami Ekofert (K i L w dawkach 60  i 120 kg N/ha) przed sadzeniem roślin i okrywaniem gleby włókninami Covelana. Wyższa dawka nawozów (120 kg N/ha) zapewniała lepsze plonowanie roślin. W roku 2014 nie stwierdzono wyraźnie korzystnego efektu stosowania włóknin biodegradowalnych w utrzymaniu powierzchni gleby w stanie niezachwaszczonym przez cały okres wegetacji. Silne zachwaszczenie pola chwastnicą jednostronną spowodowało silny rozwój tego chwastu w korzystnych warunkach termicznych, jakie zapewniały włókniny. Chwasty silnie przerastające przez włókniny były trudne do usunięcia bez uszkodzenia ściółki i często rozrastały się aż do końca uprawy selera. Zachwaszczenie pola ograniczyło rozwój selera i przyczyniło się do zmniejszenia uzyskanych różnic w plonowaniu roślin w porównaniu do obiektów nieokrywanych, terminowo odchwaszczanych.

Wpływ ekoaktywatorów na przemieszczanie się składników nawozowych w glebie

 

Wyniki analizy gleby wykonane w 2014 r, podobnie jak w latach poprzednich, wykazały różnice  w dostępności składników pokarmowych w profilu glebowym w okresie wzrostu cebuli, kapusty i selera, w zależności od stosowanego nawożenia. W początkowym okresie wzrostu cebuli (5 tygodni po zastosowaniu nawozów i sadzeniu roślin) zawartość N-NO3 w ornej warstwie gleby (0-30 cm) była najwyższa we wszystkich obiektach w porównaniu do dalszych terminów analizy gleby, i obniżała się w miarę wzrostu roślin i pobierania składników przez rośliny. Znaczne obniżenie (50%) zawartości N-NO3 w warstwie ornej gleby 50% stwierdzono po dalszych 4 i 8 tygodniach wzrostu roślin (o 50%). Najniższą zawartość N-NO3 stwierdzono w obiektach kontrolnych nienawożonych. W obiektach nawożonych nawozami mineralnymi i organicznymi była wyższa i zależała od stosowanej dawki. Zawartość N-NO3 w glebie wzrastała  wraz ze wzrostem dawek nawozów. W końcowym okresie wzrostu i po zbiorze cebuli zawartość tego składnika w ornej warstwie gleby wahała się od około 15 do 27 mg N-NO3/l gleby.

 Podłoża biodegradowalne w szklarniowej uprawie pomidora

W roku 2014 przeprowadzono badania z uprawą pomidora  na opracowanym w ramach projektu podłożu biodegradowalnym. Podłoże to zostało wykonane z odpadów wełny owczej (odpady z surowej, potnej wełny owczej powstałe w wyniku strzyżenia owiec, odpady z przemysłu tekstylnego), bawełny (kurz bawełniany, krajanka) oraz  trocin drzew iglastych.  Surowce te w matach uprawowych zostały zastosowane w tych samych proporcjach wagowych. Podłoże to w początkowym okresie uprawy pomidora charakteryzowało się dobrymi właściwościami powietrzno – wodnymi, tylko nieznacznie gorszymi od wełny mineralnej, do której w doświadczeniach agrotechnicznych  było porównywane . W trakcie uprawy właściwości te na skutek biodegradacji surowców organicznych uległy pogorszeniu. Wzrosła pojemność wodna, zmalała pojemność powietrzna. W końcowym okresie uprawy podłoże to znacznie osiadło, tak że grubość większości mat uprawowych nie przekraczała 5 cm.  Uprawa pomidora odmiany Brightina F1 prowadzona była w warunkach szklarniowych w cyklu przedłużonym. Średnia wielkość przelewu przy uprawie pomidora zarówno  na podłożu biodegradowalnym jak  i na wełnie mineralnej była na tym samym poziomie i wynosiła odpowiednio 33% i 32,2%. Przez pierwsze dwa tygodnie uprawy pomidora ogólna koncentracja składników pokarmowych była wyższa  w wodach drenarskich pochodzących z podłoża organicznego, natomiast w dalszym okresie uprawy  nieznacznie niższa, w porównaniu z wełną mineralną. Średnie EC odcieków z mat wełny mineralnej wynosiło 5,3 mS.cm1, natomiast z podłoża organicznego 4,9 mS.cm-1. Zawartość azotu azotanowego i fosforu w strefie korzeniowej jak i odciekach z podłoża biodegradowalnego była niższa w porównaniu z wełną mineralną. Niższa zawartość fosforu związana była z odczynem podłoża organicznego, który przez cały okres uprawy był wyższy, średnio o 1,5 jednostki wartości pH w porównaniu do wełny mineralnej. Wyniki analiz chemicznych wód gruntowych zalegających pod obiektami, w których prowadzone były badania wskazywały  na przenikanie do tych wód składników mineralnych występujących w wodach drenarskich. Wyższy plon handlowy owoców pomidora uzyskano w uprawie na wełnie mineralnej (43,7 kg.m-2), natomiast niższy na podłożu biodegradowalnym (37,3 kg .m-2). Gorsze plonowanie pomidora na podłożu organicznym spowodowane było  stopniowym pogarszaniem się jego właściwości fizycznych w trakcie uprawy.

 

 Wyniki uzyskane w roku 2015

W roku 2015 przeprowadzono doświadczenie demonstracyjne z uprawą pomidora na podłożach biodegradowalnych. Uprawa pomidora prowadzona była w warunkach szklarniowych w cyklu przedłużonym . Biodegradowalne podłoże organiczne – Biopot opracowane w Instytucie Ogrodnictwa, będące mieszaniną  wełny owczej, odpadów bawełny, trocin sosnowych, słomy konopi oleistych oraz rozdrobnionego węgla brunatnego – frakcji 2-10 mm porównywano do standardowego podłoża powszechnie stosowanego w tego typu uprawach jakim jest wełna mineralna. Dodatek do podłoża o strukturze włóknistej węgla brunatnego wpłynął korzystnie na właściwości fizyczne i chemiczne tego podłoża. Słabo kwaśny  odczyn węgla brunatnego utrzymywał pH  w strefie korzeniowej roślin uprawianych w matach Biopot na tym samym poziomie jak w wełnie mineralnej (średnio pH wynosiło 6,4). Węgiel brunatny  ograniczył również biologiczną sorpcje azotu, którą obserwowano w poprzednich latach badań w podłożu Biopot bez dodatku węgla brunatnego. Średnia zawartość N-NO3 w roztworze nawozowym pobieranym z organicznego podłoża biodegradaowalnego wynosiła 344 mg.dm-3 , natomiast w roztworze pobieranym z wełny mineralnej 399 mg.dm-3. Podobne różnice w zawartości N-NO3 stwierdzono w wodach drenarskich pochodzących z uprawy pomidora na badanych podłożach. Również koncentracja pozostałych składników mineralnych w wodach drenarskich była mało zróżnicowana (średnio EC dla przelewów z wełny mineralnej 5,3, natomiast dla podłoża Biopot 5,2) . Na obydwu badanych podłożach uzyskano wysoki zbliżony do siebie plon pomidorów odmiany Altadena F1(plon ogólny na wełnie mineralnej wynosił 55 kg.m-2, natomiast na podłożu Biopot 53,55 kg.m-2). Stwierdzono dobrą jakość owoców, właściwe dorastanie, wypełnienie , wybarwienie oraz walory smakowe. Zmodyfikowane podłoże Biopot okazało się dobrym podłożem i powinno znaleźć zastosowanie w produkcji szklarniowej do upraw bezglebowych.

W doświadczeniach polowych określano efektywność granulowanych nawozów organicznych wytworzonych na bazie biomasy roślin bobowatych oraz nawozy organiczne wytworzone z odpadów organicznych i impregnowane kwasem azotowym oraz odciekami z bezglebowej uprawy pomidora szklarniowego. Badania przeprowadzono w uprawie selera korzeniowego. Najlepsze efekty uzyskano przy stosowaniu nawozów granulowanych z roślin bobowatych oraz z nawozów impregnowanych kwasem azotowym. Najniższe plony selera uzyskano stosując nawozy impregnowane odciekami z uprawy bezglebowej pomidora. W uprawie papryki i pora porównywano wpływ nawożenia organicznego i ściółkowania na plon badanych roślin. Najwyższy plon papryki odmiany ‘Roberta’ uzyskano przy ściółkowaniu świeżą masą koniczyny oraz zastosowaniu nawozu organicznego wytworzonego z biomasy koniczyny w dawce 180 kg N/ha. W uprawie pora najwyższy plon uzyskano w kombinacji z zastosowaniem ściółki z koniczyny.

 

 

 

 

 

 















© Copyright 2012 Instytut Ogrodnictwa, wszystkie prawa zastrzeżone